100 Temel Eser Özetleri Ve Kitap Yorumları: Türk Halk Şiiri

100 Temel Eser ve Kitap Özetleri'nde Türk Halk Edebiyatı önemli bir yere sahiptir. Türk Halk Edebiyatı üç ana başlık altında incelenir. Bunlar Anonim, Aşık Ve Tekke Edebiyatıdır. Bu türlerde verilen birçok önemli eserler bulunmaktadır.

100 Temel Eser Özetleri Ve Kitap Yorumları: Türk Halk Şiiri
14 Ocak 2020 - 13:10

Türk Halk Edebiyatı, kaynağını halkın geleneklerinden, yaşayış tarzından ve örfünden alan bir edebiyat türüdür. Türk Halk Edebiyatı üç kısımdan oluşur.

1. Anonim Edebiyat. Aşık Edebiyatı, Tekke(Tasavvuf) Edebiyatı.

Türk Anonim Edebiyatı: Kimin söylediği belli değildir. Bu Edebiyat türü altında bulunanlar: Destan, Halk hikayeleri, Masal, Efsane, Fıkra, Atasözleri, Bilmece, Deyim, Dua, Beddua, Türkü anonim türleri arasında yer alır.
A. DESTAN:
Kainatın, insanların, milletlerin yaratılışını, gelişimini, var olmak için verdikleri mücadeleyi anlatır. Batı Edebiyatından "EPOPE" olarak bilinen destan türünde çok sayıda örnek mevcuttur. Her milletin farklı destanları vardır ve bu destanlar milletlerin doğuşu, savaşları, önemli kahramanları, yaşayış tarzları uzun uzun anlatılır.
İLK TÜRK DESTANLARI:


1. Yaradılış Destanı, 2. Alp Er Tunga Destanı, 3. Şu Destanı, 4. Oğuz Kağan Destanı, 5. Bozkurt Destanı, 6. Ergenekon Destanı, 7. Türeyiş Destanı, 8. Göç Destanı.
İSLAMİYETİN KABULÜNDEN SONRAKİ TÜRK DESTANLARI:
1. Satuk Buğra Han Destanı, 2. Manas Destanı, 3. Cengizname, 4. Edigey Destanı, 5. Seyyid Battal Gazi Destanı, 6. Danişmend Gazi Destanı, 7. Köroğlu Destanı.


B. EFSANE:
Efsane Farsça bir sözcüktür. Yunanca Mit, Arapça Ustura olarak kullanılmaktadır. Geçmişte var olduğuna inanılan varlıkların kutsallaştırılarak anlatılmasıdır. Bu addedilen özellikler akıl dışı ve olağanüstüdür.
C. HALK HİKAYELERİ:
Kaynağını gerçek hayattan alırlar. Anlatıya saz veya ezgi de eşlik eder. Tarihi yaşatan canlı motifler olarak bilinirler.
D. MASAL:


Nesirle söylenir. Tamamen hayal ürünü ve gerçeklerden bağımsızdır. Kahramanları her türlü olağanüstü durumla karşılaşabilir. Aynı zamanda bu olağanüstülükleri kendilerinde de taşıyabilirler.
E. AĞIT:
Başta ölüm olmak üzere yaşanan acı olaylarda toplumun acısını sözlerle ifade etmesidir. Halk şiiri türündedirler. İnsanlığın ortak özelliklerindendir.
F. NİNNİ:
Çocuğun uyutulması, hoplatılıp sevilmesinde kullanılan kalıp sözlerdir. Divani Lugatı Türk'te ninni sözcüğünün karşılığı balu balu'dur.
G. BİLMECE:
Bir nesnenin, durumun bazı özellikleri verilir. Tanıtılır. Sonra bu tanıtılan eşyanın, durumun, gizlenen şeyin ne olduğunu tahmin etmeleri istenir dinleyenlerden. Geleneksel oyunlarımızdandır. Çocukların dünyayı daha iyi tanımalarını, kavramalarını ve muhakeme gücünü geliştirmelerini sağlar.
H. TEKERLEME:
Sözlükteki karşılığı: Ağızda yuvarlanan söz, saçma sapan söz, eş sesli kelimelerle kurulu konuşma, olarak tanıtılır. Çağrışım önemlidir.
I. ATASÖZLERİ:
Halk tarafından bir deneyim sonunda söylenmiş söz kalıplarıdır. Genelde cümleler halinde söylenen ve asla kelimeleri yakın anlamlarıyla ve yerleri değiştirilmeden kullanılan öğretilerdir.
İ. DEYİMLER:
Asıl anlamlarından uzaklaşarak, herhangi durum karşısında yaşanan duyguları en iyi şekilde verebilmek için kullanılan kalıp sözlerdir. Atasözlerinde olduğu gibi yerleri değiştirilmez. Kelimelerinin yakın veya eş anlamları kullanılmaz.
J. DUALAR VE BEDDUALAR (ALKIŞ- KARGIŞ)
Dua, insanın ailesi, içinde yaşadığı toplum için güzel dileklerde bulunmasıdır. Beddua ise birinin kötülüğü için yapılan kötü düşüncelerin ifade şeklidir.

2. Aşık Edebiyatı:

15. yüzyıldan sonra Anadolu'da başlamıştır. Aşıklık geleneği, Türk kültür varlığında önemli yer tutar. Aşık Edebiyatının kaynağı, İslamiyet'in kabulünden önceki sözlü edebiyattır.
Aşık Edebiyatının Özellikleri:
-Sözlü edebiyattır.
-Aşık ve ozanlar saz eşliğinde söylerler.
- Şairler şiirlerini Cönk denen defterde toplarlar.
- Nazım birimi dörtlüktür.
- Aşk, tabiat, ayrılık, savaş, toplum sorunları, yiğitlik, kıskançlık, insan davranışları gibi pek çok konular bu türde rahatça ilenmiştir.
- Genelde yarım ve cinaslı kafiye kullanılmıştır.

3. Türk Tasavvuf Edebiyatı:

Türk  tasavvuf edebiyatında kullanılan nazım şekli aruz, hece ölçüleri, kafiyenin özellikleri dikkat çeker. Türklerin İslamiyeti kabul etmesiyle gelişen bu Edebiyat türünde, Türklerin yeni sosyal yapısı, inanışları açıkça görülebilir.
Tasavvuf edebiyatına Ait Türler:
Allah hakkında yazılan türler: İlahi, Tevhid, Esma-ı Hüsna, Münacaat.
Peygamber hakkında yazılan türler: Naat, Gevhername, Dolapname, Esma-i Nebi, Siretün Nebi, Mevlid, Miracname, Hilye, Kırk Hadis.
Din ve tasavvuf büyükleri hakkında yazılan türler: Mersiye, Methiye, Makteli Hüseyin, Menakıbname, Velayetname.

Kafakalem.com
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum