Dostoyevski Analizi: Üstün yetenekleri olan bir dahi mi? Yoksa akıl hastanesine kapatılması gereken bir deli mi? 

Hayatı boyunca kitap rafları ile haşır neşir olmuş olan insanlar arasında Dostoyevski adını duymayan hiç kimse yoktur. Her ne kadar toplum tarafından tam olarak anlaşılamasa da ölümünün üzerinden neredeyse 200 yıl geçmesine rağmen Fyodor Mihayloviç Dostoyevski hala dünya üzerinde en çok okunan yazarlardan birisidir.  

Dostoyevski Analizi: Üstün yetenekleri olan bir dahi mi? Yoksa akıl hastanesine kapatılması gereken bir deli mi? 
13 Ekim 2020 - 16:30 - Güncelleme: 20 Ekim 2020 - 00:05

Çocukluğu alkolik bir babanın ve müzmin hasta bir annenin yaşam ekseninde geçtikten sonra Petersburg’daki Mühendis Okulu’na giren yazar, babasının ölüm haberini de burada almıştır. Oldukça başarılı geçen okul yıllarından sonra istihkam bölüğüne girerek bir sene burada Rus ordusuna hizmet vermiştir.  

Bu tarihten daha sonraları kendini tamamen edebiyata adayan Büyük Usta, ilk kitabı olan “İnsancıklar” adlı eserinin 1846 senesinde yayımlanmasından sonra büyük bir hayal kırıklığına uğramıştır. Bu eseri ile istemiş olduğu popülariteyi kazanamayan Dostoyevski ise dümeni kırarak politik konular ile ilgilenmeye başlamıştır.  

Dostoyevski Kimdir?

Dostoyevski sözleri herkesin en az bir kere de olsa internet üzerinden arattığı ve kendine yol gösterici bir kılavuz olarak aldığı klasikler haline gelmiştir. Ordudan ayrılışının akabinde kurgusal tarzda romanlar yazmaya başlayan Dostoyevski’nin ilk kitabı Bednye Lyudi ise 1846 yayımlanmıştır. Bundan sonra bir çift kişilik temasını işlediği “Öteki” kitabını yayımlayan yazar bu romanında kendisini öldürmeye çalışan bir benzeriyle sürekli olarak çatışma halinde bulunan bir memurun hikayesini kaleme aldı. Fakat bu roman içerisinde ele almış olduğu “çift kişilik” teması eleştirmenlerce beğenilmedi ve yazar bundan sonra yayımlanan kitaplarından da istediği geri dönüşü alamadı.  

Ölüm ve Yaşam Arasında: Sibirya

Dostoyevski kitapları içerik olarak genellik ile ölüm, suç ve cinayet tarzı temaları işler. Bunun ana nedeni ise yazarın hayatında her insanın yaşayamayacağı ve yaşamak da istemeyeceği bir Sibirya anısının bulunuyor olmasıdır. 23 Nisan 1849 senesinde devlet aleyhinde karıştığı iddia edilen bir komplo olayından sonra sekiz arkadaşı ve öz ağabeyiyle birlikte tutuklanan yazar, ölüm cezasına çarptırıldı. Sekiz ay hapishanede yattıktan sonra diğer dokuz komplocu ile birlikte idam edilecekleri yere götürülüp tam infaz edilecekken af kararının çıkması üzerine cezası adli hapis cezasına çevrildi. Bu aşamadan sonra hayatını Sibirya’da kürek çekerek geçiren yazar burada “ölüm” temasının üzerine yoğunlaşmasına rağmen gittikçe artan sara nöbetleri nedeniyle İncil’i ve daha çok manevi alemini keşfe başladı. 

Sürgünde geçirmiş olduğu tam dört senenin ardından 1854 yılında kürek cezasından kurtularak er rütbesiyle kışla hizmetine verilen kalemin keskinliği burada artmaya ve ileride dünyaca ünlü kitaplarına konu olacak yazılarına ilham bulmaya başladı. 

Temalar

Usta kalem, özellik ile çocukluk yıllarında babasından; kendisine, annesine ve evde çalışanlara acı çektirmesinden ve sürekli olarak sarhoş olmasından dolayı nefret ediyordu. Bu durum ileriki yıllarda eserlerinde kullandığı olaylara da ilham olmuş ve sürekli olarak boyun eğen ve uysal kadın olarak betimlediği kadın karakterlerinde annesini kalem ile resmetmişti. Kadının alttan almasının erkeği daha çok kızdıracağını görmüştü. Oldukça hassas ve duyarlı bir kişiliğe sahip olan Dostoyevski bu gibi özellikleri sık sık kitaplarında işlemiş ve bu durum başta Sigmund Freud olmak üzere birçok psikanalizcinin teorilerine ilham olmuştur. 

Dostoyevski Kitapları

Hayatı boyunca birçok eseri kaleme alan usta yazar Dostoyevski Suç ve Ceza kitabı ile tanınmasına rağmen vermiş olduğu pek çok eser bugün hala büyük bir iştahla edebiyatseverler tarafından okunmaktadır. Bunun ile birlikte Dostoyevski Kumarbaz isimli eseriyle de son zamanlarda oldukça popüler olmaya başlamıştır. Birçok alanda insanlara yol gösterici olan Dostoyevski eserleri hala psikanalizim ve bu yolun kuramcıları tarafından incelenmektedir. 

 


YORUMLAR

  • 0 Yorum