Firdevsi'nin Meşhur Şehnamesi ve Gazneli Mahmut İle Olan Hikayesi

Tarihten günümüze kalan en büyük şairlerden biri Firdevsi'dir. Ünlü şairler onun Şehnamesi'ni birbirlerine kitap tavsiyesi olarak sunar. Peki Şehname'nin Gazneli Mahmut ile alakasını biliyor musunuz?

Firdevsi'nin Meşhur Şehnamesi ve Gazneli Mahmut İle Olan Hikayesi
31 Ocak 2020 - 08:55

Karahanlı döneminin en büyük şairlerinden biri, şüphesiz Tacik-Pers asıllı Ebu'l Kasım Firdevsi'dir (934-1020). Firdevsi, meşhur "Şehname”sini 30 yılda tamamlamıştır. Gazne Sultanı Mahmut, sarayına dönemin en meşhur şair, filozof, astronom ve yazarlarım toplamıştı ve şairler arasında elbette ki en meşhuru Firdevsi idi. Sultan Mahmut, henüz babası Sebük-tekin zamanında Firdevsi'den Şehname'yi yazmasını istemiş ve her bir beyt için bir dinar ödeme vaadinde bulunmuş, böylece 55 yaşındaki şair meşhur destanını yazmaya başlamıştı.

120 bin beytten oluşan destan yazarın tam 25 yılını almıştı, ama her nedense Sultan Mahmut verdiği sözü tutmadı ve yalnızca 25 bin Sterling değerinde gümüş sikke verdi. Sultanın bu davranışından aşırı şekilde incinen Firdevsi, onu hicveden bir şiir yazdı. Rivayete göre Sultan Mahmut bu hicviyeyi okuyunca adeta çıldırmış gibi sarsılarak tahtından aşağı düşmüş; kendine gelince Firdevsi'nin yakalanıp derhal idam edilmesini emretmişti. Fakat bu arada şair çoktan İran'ın uzak bir köşesine ulaşıp gizlenmeyi başarmıştı.

FİRDEVSİ'NİN ŞEHNAMESİ'NDE NELER YAZILIYDI?

Ne var ki Sultan Mahmut bir gün "Şehname”yi baştan sona okuyup, kendisinin yazara haksızlık ettiğini anlayınca birkaç deve yükü altını İran'ın Tuş şehrine göndermiş, kendisi de arkadan yola çıkmış, ama Tus'a vardığında Firdevsi'nin cenaze töreniyle karşılaşmıştır.
Şehname'de atalarımız Turanlıların Akemenişler döneminde İran'la yaptıkları savaşlardan, Makedonyalı İskender'in İran'ı istilasından söz edilmektedir. Destanda ulu atamız Alp Er Tunga'nın  Akemeniş hanedanıyla girdiği savaşlardan bahseden bölümler özel bir önemi haizdir.

ŞEHNAME VE ALP ER TUNGA

Uygur şair Yusuf Has Hacip, Şehname'yi çocukluğundan beri   iyi biliyordu. Nitekim kendisi de Kutadgu Bilik'te Alp Er Tunga'dan bahsederken şöyle der:

"Dikkat edersen sen, bu Türk beyleri,
Dünyada bunlardır, en iyileri;
Bu Türk beylerinden adı bilinen,

Tunga Alp-er idi, kutlu, sevilen
Çok bilgili, hem de yüce erdemli,   Anlayışlı, bilgin, halkın seçkini;
En seçkin, en yüce ve yiğit idi,
Hakim, yetkin kişi, dünya sahibi;
Tacikler der ona, Efrasiyab han,  Efrasiyab etti, dünyalar talan."


Şehname, yalnızca Tacik ve Perslerin eski tarih, din, gelenek  ve görenekleri değil, onlara komşu halklarla ilgili önemli bilgiler de vermektedir ve bilhassa atalarımızın eski tarihini öğrenmemiz konusunda mühim yer tutar.

Siz de kitap değerlendirmesi ve kitap tavsiyesi olarak bize ulaşabilir, okuma listesi hazırlayanlara yardımcı olabilirsiniz. Kitap özetleri bölümünden okumak istediğiniz kitapların ön bilgisine sahip olabilirsiniz.

 


YORUMLAR

  • 0 Yorum