Lale Devri nedir? Sadabad neresi? Osmanlı'nın Zevk-ü Safa dönemi

Zevk ve sefa devri olarak bilinen ve ismini o zamanın İstanbul’unda yetiştirilen ve zaman içerisinde tüm dünyada ünlenen lale çiçeklerinden alan bu devir aynı zamanda Osmanlı zamanında hiçbir zaman Lale devri olarak anılmaz.

Lale Devri nedir? Sadabad neresi? Osmanlı'nın Zevk-ü Safa dönemi
21 Kasım 2020 - 01:10

Yahya Kemal Beyatlı'nın en yakın arkadaşlarından olan Ahmet Refik ile bir muhabbeti sırasında bu ismi takarlar ve bu dönemden sonra Ahmet Refik bu dönemi ele aldığı kitabında Lale Devri ismini kullanır. Bu döneme Lale Devri denmesinin sebebi de budur.
Sultan 3.Ahmet’in sadrazamı Damat İbrahim Paşa ile uyumlu bir şekilde çalışması sonucunda ortaya çıkan bu dönemde özellik ile Sadabad denilen ve zevk alemlerinin yapıldığı alan olan mekan ön plana çıkar. Uzun saatler süren helva sohbetleri, kaplumbağaların üstlerine mum dikip onları geceler boyu bahçelerde gezdirme alemleri ve ilk çeviri heyetinin kurularak çalıştırılması da bu dönemdedir.
Aynı zamanda lalelerin Orta Asya bölgesinden Hollanda sahralarına uzanması da bu dönemde gerçekleşir. Lale dönemi diğer zamanlar gibi elbette iyi tarafları ile de anılıyor. Sanatın bu dönemde zirve yapması ve şiirin, müziğin ve kadınların hayata karışmaları da bu dönemde olur. Binlerce midye kabuğu içerisinde yakılan kandillerin gece vakti Boğaz’ın akıntılarına bırakıldığı Çırağan geceleri de kulağa hiç kötü gelmiyor.
Bunun ile birlikte bu dönemde bilimsel çalışmalar da bir hayli hız kazanmış. Zira İngiliz sefirinin eşi olan Lady Montagu Türkler'in Lale Devri döneminde çiçek aşısını bulduklarını fakat İngiliz milletinin bundan habersiz olduğunu mektupları içinde anlatıyor.
Öbür yandan bu dönem içerisinde matbaanın kurulduğunu da biliyoruz. Levni’nin tabloları içerisinde sanat anlayışında somuta doğru bir eğilim olduğunu ve İbrahim Müteferrika’nın matbaası ile paralel bir kültürel canlanmanın bulunduğunu da fark edebiliyoruz.
Sanat camiasında somut bir şekilde yaratıcılık faaliyetlerinin arttığını söyledik peki ya bu dönemde yapılan özellik ile Üsküdar Gülnuş Sultan Camii’nin yol tarafında bakan duvarına yapılmış olan çeşmeyi gördünüz mü? Tabaklar dahil somut bir şekilde meyvelerin çizildiği bu mermerin üzerine nakşedilen desenler günümüzde hala hayranlık ile izleniyor.



YORUMLAR

  • 0 Yorum