Osmanlı'da en çok okunan kitaplar

Osmanlı toplumunun medeniyet seviyesi şimdiki halkımızın medeniyet seviyesinden daha yükseklerdeydi. Bizi onlardan ayıran en büyük farklardan birisi de onlar okuduklarını hayata tatbik ederken bizler yalnızca bilgi öğrenmek amacıyla okuyoruz.

Osmanlı'da en çok okunan kitaplar
Editör: Eren Haklı
21 Kasım 2020 - 13:41 - Güncelleme: 21 Kasım 2020 - 13:44

Okunan kitapların türleri ve içerikleri bireylerin, toplumların seviyesini gösterir. Tıpkı sorulan sorular, söylenilen sözler gibi. Günümüzde matbaanın da oldukça ilerlemesi sebebiyle basılan milyonlarca kitap var. Ama hangisi okumaya değer? Tartışma konusu… Az ve öz olurmuş eskiden. Şimdi çok ve yok. Birçoğumuz Osmanlı müderrislerinden daha çok kitap okumuşuzdur ama onların seviyesine ulaşamadık. Bakalım Osmanlı toplumu hangi kitapları okumuşlar?

1-Tenbîhü’l-Gâfilîn
Vaaz, sohbet türünden bu eser Ebu Leys es-Semerkandî hazretlerinin kaleminden çıkmıştır. Semerkandî’nin İslâmî ilimler dalında telif ettiği çok eser vardır. Bu eseri İslam coğrafyasının her yerinde okunmuştur ama en çok Osmanlı’da okunmuştur.
2- Mevlid
Süleyman Çelebî’nin Hazreti Peygamber Efendimizin dünyayı teşrif edişlerini nazım biçiminde anlatan eseridir. Osmanlı toplumunda çok rağbet görmüştür ve halen daha rağbet görmeye devam etmektedir.
3- Müzekki’n-Nüfûs
Eşrefoğlu Rumî hazretlerinin yazdığı bu eser, Tasavvuf’un ahlakını, seyr-i sülûku, sufilerin mertebelerini anlatır. Tasavvuf, Osmanlı’da yaygın olduğu için bu eser de çok okunmuştur.
4- Muhammediyye
Yazıcıoğlu Mehmed tarafından yazılan bu eser asıl olarak Megâribü’z-Zamân isimli bir Arapça yazılmış kitabın tercümesidir. Üç konuyu ele alır: Yaratılış, siyer ve kıyamet/ahiret.
5- Envârü’l-Âşıkîn
Biraz önce söz ettiğimiz Yazıcıoğlu Mehmed’in küçük kardeşi olan Ahmed Bican tarafından 1451’de tamamlanan bu eser de aynı Muhammediyye gibi Megâribü’z-Zamân adlı eserin tercümesidir; ancak müellif bunu nesir halinde yapmıştır. Bu eser başlıca dört bölümden meydana gelir: Âlemin yaratılışı ve sırları, peygamberler ve hususiyetleri ile Resûl-i Ekrem Efendimiz’in hayatı ve ahlâkı, melekler, ibadetler, mübarek günler gibi mevzular, ölüm, kıyamet, ahiret vb.
6- Kara Dâvûd
Eserin adı çok uzun olduğundan müellif Karadâvûdzâde Mehmed b. Ahmed’in ismiyle anılan bu eser Delâilü’l-Hayrât adlı salavatlar içeren eserinden Türkçe şerhidir. Salavatların yanı sıra menkıbe ve hadislerle süslenmiş bir eserdir.
7- Tarikatü’l-Muhammediyye
İmam Birgivî hazretleri tarafından yazılan bu eser 3 bölümden müteşekkildir. Toplumun hangi konuda bozulma yaşadıklarını tespit ederek bunlara çare hazırlayıp sunmuştur.
8- Mızraklı İlmihali
Müellifi meçhul olan bu eser hemen hemen her evde raflarda bulunup, okunmuştur. Hatta okunmakla kalmayıp ezberlenmiştir. İsminden de anlaşılacağı üzere ilmihal olan bu eser, bir Müslüman’ın günlük hayatta nasıl davranacağını açıklar.


 


YORUMLAR

  • 0 Yorum