Tarihin Eskiye Dayandığı Mezopotamya Bölgesi ve Sanatı Hakkında Kısa Bilgiler

Tarihte bahsedilen Mezopotamya bölgesi günümüzde hangi ülkeleri kapsar? Mezopotamya ve İran sanatının kısa özellikleri. Tarihin ilk yaşam bölgelerinden olan bu yerde kimler yaşamıştır? Sanatın tarihi gelişimi. Luristan nerede?

Tarihin Eskiye Dayandığı Mezopotamya Bölgesi ve Sanatı Hakkında Kısa Bilgiler
08 Ocak 2020 - 09:09

Mezopotamya, Mısır uygarlığının bütünlüğünü çok uzun zamanlar emniyete almış büyük doğal engellerle korunmamaktaydı. Bölge, batıda Akdeniz ve güneyde Arap çölleriyle sınırlanmış, buna mukabil kuzeyde Karadeniz'le Hazar arasında ve doğuda büyük Orta Asya düzlükleri boyunca alabildiğine dışa açıktı ve dolayısıyla bu çevre alanlarda yaşayan halkların sürekli saldırı tehdidi altındaydı.

Mezopotamya sanatı, genellikle karşı saldırıya da geçerek dıştan gelen baskılara direnecek kadar güçlü rejimlerin tarihiyle koşut gider. Bölgenin kuzeyinde ve batısında gelişen Urartu medeniyeti sanatsal etkisini kabul ettiği Asur'un askeri kudretine MÖ 825-750 yılları arasında meydan okudu. Urartu'nun önemli mimari kalıntılarını içeren ana yerleşimleri Van, Toprakkale ve Altıntepe (Türkiye), Bastam ( İran) ve Arinberd'dedir (Ermenistan)

MEZOPOTAMYA BÖLGESİNDE İLK SANAT ÖRNEKLERİ

O dönemde metal işçilikleri yüksek kalitedeydi ve (Fenikelilerle birlikte) esasen Asur ve Doğu motiflerinin Yunanistan'a ve Etruria'ya aktarıldığı ana vasıtalardan biri oldukları anlaşılmaktadır. Yaklaşık aynı dönemde Luristan adıyla bilinen bölgede çok farklı türden bronz eşyalar üretilmekte, Mezopotamya motiflerine nazaran Orta Asya'nın tarih öncesi kültürlerinden alınan motiflerin daha çok öne çıktığı görülmektedir. Süslemesiz metal gereçler ve silahlar Luristan'da M.Ö. üçüncü bin yıldan itibaren yapılmıştı.


Ancak cire perdue işlemiyle dökülmüş bu bahse konu girift bronz eşya M.Ö. dokuz ve yedinci yüzyıllardandır. Eşyaların çoğunluğu "göçebe teçhizatı" adı verilen -örneğin kolay taşınan kupalar, kazanlar, giysi süsleri, savaş arabalarının süslemeleri, atlar için koşumlar- türlerden olmalarına rağmen, yerleşik zanaatkarlarca, reisieri Luristan ovalarının daimi yerleşimlerinde yaşayan bir halk için üretilmişti.

MEZOPOTAMYA SANATINDA İNSAN FİGÜRÜ DE VARDIR

Bu bronz eşyaların en ilginçleri, altlarında kovan veya mızrak ucu olduğu için genellikle alem veya sancak denilen, kullanım amacı taşımadıkları açık, belki de kötü ruhları kovmak gibi bazı doğaüstü işlevleri bulunan müstakil heykellerdir Oluşturdukları insan ve hayvan formu kombinasyonları parçadan parçaya değişmektedir. Ancak tepelerinde, genellikle gaga burunlu ve iki yuvarlak kocaman gözlü bir dikey insan figürünü çevreleyen iki kıvrık parça vardır ve bu insan figürü alt kısmında üç defaya kadar tekrar edilir. Burada verilen örnekteki figür, cinsiyeti ikinci başın ve kemerin altında belirtilen bir erkektir. Bacakları ise ejderha başlarının fırladığı hayvanların sağrılarıyla birleşir.

Bu Luristan'dan alem, M.Ö. 750. Bronz, yüksekliği 36 c m . Ulusal Müze, Tahran, İran alemler kendi kendini üreten bir süreklilik içinde birbiriyle birleşen -belki birbirinden beliren de denebilir- görünürde organik formlar yaratma yönünde şaşırtıcı bir gücü açığa vururlar ve Şang Çini'ndeki erken melez imgeleri üreten morfolojik mayayla yakınlık taşırlar. Fakat Luristan bronzlarını yaratan kültür, İran kültüründe MÖ yedinci yüzyılda bütünüyle özümsenmişti.


Kafakalem.com
Kültür - Sanat

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum