Yaşadığınız Dünyayı Sorgulatacak 6 Distopya Kitap Önerisi

Distopya nedir? Distopya türünde eserler okumak için hangi yazarları ve kitaplarını bilmek gerekir? İyi bir distopya okurunun mutlaka bilmesi gerekenler.

Yaşadığınız Dünyayı Sorgulatacak 6 Distopya Kitap Önerisi
13 Şubat 2020 - 15:04

 

 
DİSTOPYA NE DEMEKTİR?


 
İlk defa İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kullanılan distopya kelimesi ‘kötü bir yer’ anlamına gelir ve literatürde idealize edilmiş bir toplumun anlatıldığı ütopyaların tam tersi olarak tarif edilir. Distopik kitaplar totaliter-otoriter bir devlet ya da buna benzer baskıcı ve kaçınılmaz bir sistem altında yaşamak zorunda kalmış insanları anlatır. Distopyalar her zaman toplumların eğilimlerine göre gelecekte olabilecek kötü sistem ve yaşayışları anlatmak için kullanılmaz aynı zamanda içinde yaşanılan dönemde var olan aksaklıklara, yanlışlara, toplumsal bozulmalara dikkat çekmek için de yazılır. Distopya metinlerinde edebiyat ve sosyoloji birleşerek okurlara gerçekçi bir tablo çizer. Bu listede eski ve modern distopya kitaplarını sıra gözetmeden bir araya topladık.
 


 
1-) AHMET HAMDİ TANPINAR – SAATLERİ AYARLAMA ENSTİTÜSÜ
 


Cumhuriyet’in ilk öğretmenlerinden biri sayılan Tanpınar belki de yıllarca edebiyat anlatmasından kaynaklı her kitabında vereceği mesajları karakterlerinin psikolojik durumlarıyla beraber ince ince işleyen bir yazar. Saatleri Ayarlama Enstitüsü kitabı, özelde Tanzimat’tan Cumhuriyet Dönemi’ne kadar Türk toplumunun geçirdiği aşamaları, geneldeyse farklı bir kültüre öykünen ve değişimler geçirmeye başlayan bütün milletleri anlatmaktadır. Değişen değerler sisteminin kurumlara yayılmaya başladığında ne kadar akıl almaz olursa olsun bütün bir halkı nasıl etkilediği ve moda olduğunu anlatır. Her karakter üzerinden hayatın farklı bir köşesine tutunan toplum kesimlerini incelemiştir.
 
2-) PLATON – DEVLET


 

İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen Platon, Antik Yunan filozoflarından biri, Sokrates’in öğrencisidir. Devlet, kitabı aslında Platon tarafından idealize edilmiş mükemmel devleti anlatır. Platon’a göre yarattığı devlette yaşayan yurttaşlar mutlu ve düzen içinde olacaktır fakat devletin içeriğine bakıldığında aslında merkezi bir devletin hükmettiği ve insanların ne yapacaklarından ne giyeceklerine kadar karışıldığı görülmektedir. Örneğin, Platon edebiyatın bir serserilik, demokrasinin ise çoğunluğun diktatoryası olduğunu söyler. Okurlar kitabın insanların orada yaşamak için can attıkları mükemmel bir ütopya mı yoksa baskıcı bir sistemin eli altında nefes almaya çalışanların distopyası mı olduğuna kendileri karar verecektir.
 
3-) JACK LONDON – KIZIL VEBA


 
Asıl adı John Griffith London olan Amerikalı yazar Jack London’u daha çok Martin Eden, Beyaz Diş gibi kitaplarıyla bilsek de üretken yazar distopya türüne de el atmıştır. Kitapta dünya nüfusunun büyük bir kısmı Kızıl Veba adı verilen bir hastalık tarafından yok edilmiştir. Geriye hastalıktan etkilenmeyen bir avuç insan kaldığında insanlık her yönden binlerce yıl gerilemiş ve ölenlerle birlikte üst üste yığılmış bilgiler de kaybolmuştur. İnsanlık yaşamını devam ettirmek için ilkel yaşam standardına gerilerken dil, edebiyat ve bilimin pragmatik olmayan her dalını kaybetmiştir. Böyle bir dünyada yaşlı bir üniversite profesörü geçmişin aydınlık hatıralarıyla yaşamaya çalışmaktadır. Jack London bu eserinde aslında bilgi yok olduğunda neleri kaybedeceğimizi işlemiştir.
 
4-) KAZUO İSHİGURO – BENİ ASLA BIRAKMA
 


Japon asıllı İngiliz yazar İshiguro aynı zamanda 2017 Nobel Edebiyat Ödülü’nün de sahibidir. Beni Asla Bırakma sıradan bir çocuğun büyürken geçirdiği aşamalar gibi başlar ama bütün o karanlık atmosferin ve kuşkusuz yaşamanın altında aslında ayan beyan ortada olan bir gerçek saklıdır ve bu gerçek Hailsham’da yaşayan bütün öğrencilerin hiç sormamış olsalar da içten içe bildikleri bir şeydir. Kazuo İshiguro Beni Asla Bırakma kitabıyla Tıp alanında yaşanan gelişmelerin gelebileceği son noktada etik ve ahlakın sevdiklerinin iyileşmesini ya da uzun yaşamayı isteyen insanlar tarafından nasıl halı altına süpürülebileceğini çok güzel anlatır.
 


5-) URSULA K. LEGUİN – ANLATIŞ


 
Bilimkurgu türünde yazdığı eserlerle tanınan Ursula K. Leguin edebiyata yeni soluk getirmiş Amerikalı yazarlardan biridir. Anlatmak istediği şeylere dışarıdan bakabilmemiz için yeni bir güneş sistemi ve bir dünya yaratır. Böylece bizden yüzlerce ışık yılı uzaktaki başka insanları okuruz ama bir noktadan sonra aslında okunan şeyin apaçık şekilde bizi anlattığını anlarız. Anlatış da dünyadan çok uzakta bir “şirket devleti” tarafından yönetilen Aka dünyasını anlatır yazar. Aka’da kapitalizm bütün şiddetiyle hissedilirken içi boş bir bilim sevdasından söz edilir. Bilimin karşıtı olaraksa gelenekler gösterilir bu nedenle şirket devleti geleneğe dair her şeyi eski ve gerici olduğu için yasaklamıştır. Gözlemci olarak bu dünyaya inen ana karakterimizin gözünden onun bu geleneklere ulaşma çabasını ve kendini bulmasını okuyoruz.
 
6-) ALDOUX HUXLEY – CESUR YENİ DÜNYA


 
İngiliz yazar Aldoux Huxley yazdığı ütopya Ada’nın anti tezi olarak Cesur Yeni Dünya’yı yazmıştır. Cesur Yeni Dünya’da insanların zekası dahi kontrol altında tutulmaktadır. Embriyoları ana rahmi dışında büyütecek teknolojiler geliştirilmiş ve telkin yoluyla insanların olduğu şeyi kabullenmesi ve gözünü daha yükseklere dikmemesi sağlanmıştır. İnsanlar doğadan uzaklaşmış ve yalnızca tüketmeye odaklanmıştır. Bu çerçevede kapitalizmin geleceği son raddeye dair bir görüntü çizer Cesur Yeni Dünya. Okur, sayfalarda ilerlerken dehşet veren bir şekilde yaşadığı dünyanın daha belirgin bir modelini görür. Yaşadığımız dünyada reklamlarla yapılan telkinler, mutluluk adı altında uyuşturulan insanlar ve kitapta anlatılan daha nicesi aslında tam olarak da çağımızı anlatmaktadır.
 Kafakalem.com
 
 


YORUMLAR

  • 0 Yorum